GÜNEŞ ENERJİSİ SANTRALİ KURULUMUNDA BAŞVURU SÜRECİ

Güneş enerjisi sistemleri 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanununa istinaden lisanslı veya lisanssız olarak kurulabilmektedir. Kanunun 14. Maddesine göre Lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf faaliyetler arasında “Kurulu gücü azami bir megavatlık yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi (kurmak)” bulunmaktadır. 1 MW üzeri kurulu güç için lisanslı üretim mekanizmaları devreye girmektedir. Üretim tesisi şartı aranmaktadır.

Başvuru Süreci
Başvuru tesisin kurulacağı bölgedeki şebeke işletmecisi nezdinde yapılır. 2 Ekim 2013 tarih ve 28783 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca başvuru esnasında sunulması gereken belgeler şunlardır:

1. Lisanssız Üretim Bağlantı Başvuru Formu (Ek-1),
2. Tüzel kişiyi temsil ve ilzama yetkili şahıs/şahısların „Yetki Belgeleri’,
3. Üretim tesisinin kurulacağı yere ait; tapu ya da asgari iki yıl süreli ekinde imza sirküleri yer alan kira sözleşmesi, (Üretim tesisinin kamu veya hazine arazisi veya orman sayılan alanlar üzerine kurulmak istenmesi halinde, kullanım hakkının edinildiğine dair belge)
4. Çatı uygulaması dışındaki başvurular için;
– Mutlak tarım arazileri,
– Özel ürün arazileri,
– Dikili tarım arazileri,
– Sulu tarım arazileri,
– Çevre arazilerde tarımsal kullanım bütünlüğünü bozan alanları kapsamadığına ilişkin Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı veya söz konusu Bakanlığın il müdürlüklerinden alınacak belge,
5. Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin onikinci fıkrası kapsamındaki şartı sağlayan abone numarası veya numaraları,
6. Çatı uygulamaları hariç olmak üzere eşik değerlerin üzerinde olan projeler için Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamındaki belge,
7. Başvuru ücretinin İlgili Şebeke İşletmecisinin hesabına yatırıldığına dair makbuz veya dekont,
8. Kurulacak tesisin teknik özelliklerini de gösteren Tek Hat Şeması,
9. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan formatta Teknik Değerlendirme Formu,
10. Koordinatlı aplikasyon krokisi,
11. Başvuruda bulunan tüzel kişinin, tüzel kişilikte doğrudan veya dolaylı pay sahibi olan gerçek veya tüzel kişilerin ortaklık yapısını ve varlığı halinde kontrol ilişkisini ortaya koyan bilgi ve belgeler,
12. Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin onuncu fıkrası kapsamında sunulacak beyan (Ek-3),
13. Yönetmeliğin 31 inci maddesinin yirmibirinci fıkrası kapsamında sunulacak beyan (Ek-4),
14. Yönetmeliğin 7’nci maddesinin yedinci fıkrası kapsamında müracaat edecek başvuru sahiplerinin; Avrupa Birliği Katılım Öncesi Yardım Aracı bileşenlerine dâhil hibe programları kapsamında hibeden yararlandırılacağına dair belgeyi sunmaları gerekmektedir.

Adım 1. Arazi ve Bina
Elektrik üretim tesisi bina çatısına ya da boş araziye kurulabilir. Başvuru esnasında sunulacak belgeler bu çerçevede değişiklik göstermektedir. Tapu senedi ile kira sözleşmesi/kullanım hakkı belgesinin yanı sıra, eğer tesis bir binaya kurulacaksa binanın yapı ruhsatı, boş araziye yapılacaksa Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü’nden arazinin “kuru marjinal tarım arazisi“ olduğunu kanıtlayan bir belgenin sunulması gerekmektedir.

Bu bağlamda mevzuat “…çatı uygulaması haricindeki güneş enerjisine dayalı başvurular için; mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri, sulu tarım arazileri, çevre arazilerde tarımsal kullanım bütünlüğünü bozan alanları kapsamadığına ilişkin Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı veya söz konusu Bakanlığın il veya ilçe müdürlüklerinden alınacak belge”nin temin edilmesini istemektedir. Belgenin alınabilmesi için ilgili müdürlüğe bir dilekçe ile başvurulması ve dilekçenin ekinde arazinin güncel tapu kaydının ve 1/25.000 ölçeğinde koordinatlı topoğrafik haritanın sunulması gerekmektedir.

Bir parselde aynı tüzel kişiliğe ait toplam kurulu gücü 1 MW’ın üzerindeki başvurular için Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nden veya Bakanlıktan ilgili onay belgesi alınır.
a) Kurulu gücü azami 0,499 MW olan tesisler için mevcut şebekeye uçuşu mesafesi beş kilometreden, projelendirmeye esas mesafesi ise altı kilometreden,
b) Kurulu gücü 0,5 MW’dan 1 MW’a kadar olan tesisler için mevcut şebekeye kuş uçuşu mesafesi on kilometreden, projelendirmeye esas mesafesi oniki kilometreden fazla olamaz.
Kuru marjinal tarım arazisi: Arazinin eğimi yağışın 640 mm‘nin altında olduğu yerlerde %12‘den, 640 mm ve üzerindeki yerlerde %18‘den fazla olan ve toprak derinliğinin de 50 cm‘den az olduğu yerlerdir.

Adım 2. Teknik Kısımlar
Başvuru Ücreti: 2017 yılı için Kurulu gücü 250 kW’ya kadar olan (250 kW dahil) üretim tesisi için başvuru bedeli alınmamaktadır. Kurulu gücü 250 kW üstü tesisler için 536,41 TL+KDV=632,96 TL’ dir (Bu miktar her yıl değişmekte olduğundan 2017 yılı sonrasındaki ücret için ilgili tebliğe bakılması gerekmektedir). Dekont açıklamasında “Başvuru Sahibinin Adı-Lisanssız Elektrik Üretimi başvuru bedeli” olarak belirtilmelidir. Ücretin yatırılacağı banka hesap numaraları şebeke işletmecisinin İnternet sayfasında bulunabilir.

Başvuru Formu: Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik ekleri arasında yer alan Lisanssız Üretim Bağlantı Başvuru Formu eksiksiz doldurulmalıdır.
Tek Hat Şeması: Kurulacak elektrik üretim tesisinden elektrik hattına bağlantıya kadar olan teknik bağlantıları gösteren tek hat şeması hazırlanmalı ve başvuru dosyasına eklenmelidir.
Şebeke Aboneliği: Kurulacak tesisin sabit bir aboneliği bulunması gerekmektedir. Tek bir abone 1 MW’den fazla kapasiteye sahip üretim tesisine sahip olamaz. Aynı abonelikten toplam kapasite 1 MW’yi aşmayacak şekilde birden çok başvuru yapılabilir.
Koordinatlı Aplikasyon Krokisi: Tesisin kurulacağı alanın köşe koordinatlarının ve ilgili kadastral verinin bulunduğu kroki dosyada
bulunmalıdır. Bu kroki Tapu Kadastro Müdürlükleri veya lisanslı harita mühendislik büroları tarafından hazırlanabilir.
Teknik Değerlendirme Formu: Bu form YEGM tarafından talep edilmekte olup aplikasyon krokisi ile birlikte doldurulur

Adım 3. Ön İnceleme/Değerlendirme
Şebeke işletmecisi her takvim ayı içinde gelen başvuruları derler.Başvuru belgelerinde eksiklik ve da yanlışlık olduğu belirlenen dosyaların sahiplerine 3 iş günü içinde bildirim yapılır ve bu eksikliklerin 10 iş günü içinde tamamlanması talep edilir. Eksiklerin zamanında tamamlanması halinde başvuru sahibine belgeleri iade edilir.
Her bir başvuru bağlantı ve sistem kullanımı açısından diğerlerinden bağımsız olarak değerlendirilir. Değerlendirmede başvurunun Yönetmelik, Tebliğ ve İlgili Teknik Mevzuat ile ilgili mevzuata uygunluğu esas alınarak teknik değerlendirme tamamlanır.
Teknik değerlendirme sonuçlarına göre Şebekeye bağlanması muhtemel başvurular öncelik değerlendirmesine alınır. Öncelik değerlendirmesinde bağlantı noktası itibariyle irtibat merkezi kısıtları esas alınır.
Bu aşamada ayrıca ilgili Şebeke İşletmecisi tarafından Şebekeye bağlantısı yapılacak olan üretim tesisinin bağlantısına ilişkin değerlendirmede;
a) Başvuruya konu üretim tesisinin yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olması,
b) Başvuruya konu üretim tesisinin kojenerasyon tesisi olması,
c) Başvuru sahibinin son bir yıl içindeki tüketim miktarının diğer başvurulardan yüksek olması,
ç) Başvuruya konu üretim tesisinin tüketim tesisi ile aynı yerde olması,
d) Başvurunun tüketim birleştirme hükümleri kapsamındaki başvuru olması,
e) Başvuru sahibinin önceden olumlu bağlantı görüşü verilmiş bir başvurusunun olmaması,
kriterleri sırasıyla uygulanır.

Bağlantı başvurusu sonuçları İlgili Şebeke İşletmecisinin internet sayfasında ilan edilir ve başvurunun reddedilmesi halinde, on iş günü içerisinde sunulmuş olan belgeler başvuru sahibine iade edilir ve ret gerekçeleri teknik değerlendirmeler ile birlikte yazılı olarak bildirilir.

Adım 4. Çağrı Mektubu
Listenin ilan tarihinden itibaren bir ay içerisinde yazılı olarak başvuruda bulunmaları halinde, Bağlantı Anlaşmasına Çağrı Mektubu İlgili Şebeke İşletmecisi tarafından şahsen veya vekâleten tebellüğ ettirilerek verilir. Bu kapsamda başvuruda bulunmayan başvuru sahiplerinin olumlu bağlantı görüşleri, kendiliğinden geçersiz hale gelir.

Adım 5. Bağlantı ve Sistem Kullanım Anlaşmaları
Bir irtibat merkezi itibariyle başvurular için TEİAŞ görüşünün sorulması halinde, aynı irtibat merkezi için yapılmış ve yapılacak başvurulara ilişkin teknik değerlendirme durdurulur. Söz konusu TEİAŞ görüşünün dağıtım şirketi veya OSB dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiye ulaştığı ay, durdurulmuş olan rüzgar ve/veya güneş başvurularının teknik değerlendirilmesine kaldığı yerden devam edilir. Bu başvurular için teknik değerlendirme, TEİAŞ görüşünün dağıtım şirketi veya OSB dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiye ulaştığı tarihten önceki aylar için, her bir ay içerisinde yapılan rüzgar ve/veya güneş başvuruları kendi içerisinde olacak şekilde, Yönetmelik ve Tebliğ hükümleri çerçevesinde yapılır.

İlgili Şebeke İşletmecisi tarafından bu madde çerçevesinde bağlantı başvurusu uygun bulunan başvurulara ait Lisanssız Üretim Bağlantı Başvuru Formunda yer alan bilgiler, başvurunun uygun bulunma tarihinden itibaren on gün içinde Teknik Değerlendirme Raporu hazırlanması için YEGM’ye gönderilir. YEGM tarafından teknik değerlendirme otuz gün içerisinde sonuçlandırılır ve Teknik Değerlendirme Raporu İlgili Şebeke İşletmecisine gönderilir. Teknik Değerlendirme Raporunun olumsuz olması halinde başvuru belgeleri iade edilir.

Bağlantı noktası önerisini kabul edenler ile başvurularda Teknik Değerlendirme Raporu olumlu olanlara İlgili Şebeke İşletmecisi tarafından Bağlantı Anlaşmasına Çağrı Mektubu gönderilir. Kendisine Bağlantı Anlaşmasına Çağrı Mektubu gönderilen gerçek veya tüzel kişilere, Bağlantı Anlaşmasına Çağrı Mektubunun tebliğ tarihinden itibaren yüzseksengün süre verilir.

Gerçek veya tüzel kişiler söz konusu sürenin ilk doksan günü içerisinde üretim tesisi ve varsa irtibat hattı projesini Bakanlık veya Bakanlığın yetki verdiği kurum ve/veya tüzel kişilerin onayına sunar. Proje onayına yetkili Kurum veya Kuruluş tarafından proje
onayı için başvuruda bulunan kişiler ile başvuru tarihlerini haftalık olarak internet sayfasında ilan eder.

Doksan gün içinde proje onayı için başvuruda bulunmayan gerçek veya tüzel kişilerin bağlantı başvuruları geçersiz sayılarak sunmuş oldukları belgeler kendilerine iade edilir. Bu adımın öngördüğü süreçlerin eksiksiz olarak tamamlanması halinde ilgili şebeke işletmecisine başvuru yapılır. Şebeke işletmecisi bu başvurudan itibaren 30 gün içinde bağlantı anlaşmasını imzalamakla yükümlüdür.

Adım 6. Geçici Kabul ve Sistemin İşletmeye Alınması
Üretim tesisine dair tüm işlemlerin tamamlanmasının ardından başvuru sahibi bu durumu şebeke işletmecisine bildirir. . Üretim tesisinin geçici kabule hazır olduğu İlgili Şebeke İşletmecisi tarafından tutanakla imza altına alınır. Bu kapsamda; üretim yapacak gerçek veya tüzel kişi; İlgili Şebeke İşletmecisi ile birlikte imzalanan geçici kabule hazır tutanağı ile uyum raporunu kabul işlemi için Bakanlık veya Bakanlığın yetki verdiği kuruluş ve/veya tüzel kişilere sunar ve kabul başvurusu yapar. Uyum raporunda; imalat testi, tip testleri (Yönetmelik Ek-6) veya sertifikaları ile ilgili teknik veriler ve parametreler yer alır. Kabul işlemleri yüksek gerilim hatlarına bağlanan işletmeler için iki, alçak gerilim hatlarına bağlanacak işletmeler için ise bir yıl içerisinde tamamlanır.

Adım 7. YEKDEM ve Teşvik Sistemi
Üretilen enerjinin tesiste tamamen tüketilmemesi ve sisteme dâhil edilmesi durumunda ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi olarak görevli tedarik şirketi tarafından YEK Kanununa ekli I sayılı Cetvelde kaynak bazında belirlenen fiyattan, YEKDEM kapsamında değerlendirilmek üzere, on yıl süreyle satın alınır. Bu süre ilgili üretim tesisinin şebekeye enerji vermeye başladığı tarihten itibaren hesaplanır. Güneş enerjisinden elektrik üretimine dair tesisler “Yatırımlar Hakkında Devlet Yardımları Hakkında Karar” hükümlerinden faydalanmaktadır. 26 Temmuz 2017 tarihinden itibaren ise bu konuyla ilgili teşvik başvuruları yerel birimlere de yapılabilmektedir. Ancak üretimde kullanılacak panellerin yurtdışından temini gümrük vergisi istisnası kapsamında değerlendirilmemektedir. Lisanssız Elektrik Üretim yatırımlarında(örneğin GES) başvuru aşamasında elektrik dağıtım firmasından alınacak proje onayı ve yatırım yapılacak arsanın tapusu veya kira sözleşmesi ilave belge olarak istenmektedir. Yatırım Teşvik Belgesi alındıktan sonra da, yatırım süresi sonuna kadar dağıtım şirketi ile bağlantı ve sistem kullanım anlaşmasının sunulması gerekmektedir. Yurtdışından temin Sistem Kullanım Bedeli: Eğer tesiste üretilen ve tüketilen elektrik enerjisi birbirine eşit değilse, sistem kullanım bedeli ödenir. Sistem kullanım bedeli üretim ve tüketim aynı yerdeyse sisteme verilen veya sistemden alınan enerjinin net miktarına göre, eğer farklı yerdeyse sisteme verdiği ve sistemden çektiği enerji miktarları için ayrı ayrı tüketim bedeli ödenir. Kabul öncesi, geçici kabul işlemleri sürecinde ve test işlemleri süresince Şebekeye verilen elektrik enerjisi için hiçbir şekilde bedel talep edilmez.

Lisanssız elektrik üretim tesislerinin 5346 sayılı Kanun’a Ek-2 sayılı cetvelden yararlanabileceğine ilişkin hükümler Yenilenebilir Enerji Kaynaklarından Elektrik Enerjisi Üreten Tesislerde Kullanılan Yerli Aksamın Desteklenmesi Hakkında Yönetmelik’te yapılan değişiklikle uyumlu olarak çıkarılmıştır. Bu durum lisanssız tesislerin yerli parça desteğinden faydalanmayacağı anlamına
gelmektedir.