YEŞİL YENİ DÜZEN

Avrupa Birliği (AB) 11 Aralık 2019 tarihinde iklim değişikliği yükümlülüğü açısından çok önemli ve radikal bir adım atarak iklim değişikliği konusunda küresel anlamda “Avrupa Yeşil Düzeni” (European Green Deal-AYD) planı ile üye ülkeler coğrafyasında 2050 yılına kadar “karbon nötr” (sıfır emisyon) olmak için yol haritasını kamuoyu ile paylaşmıştır.
Paris Anlaşması uyarınca, AB, emisyonlarını 2030 yılına kadar 1990’lar seviyesinin %40 altına düşürmeyi taahhüt etmişken 2050 yılı için kesin bir hedef belirlememişti. AYD ise, 2030 hedefini yükselterek 1990 yılına göre %50-55 azaltma ve 2050 hedefini %100 azaltma taahhüdünde bulunmaktadır.

Ekonomik büyümeyi doğal kaynak kullanımından ayrıştırmayı ve AB’yi yeni bir sürdürülebilir büyüme yoluna sokmayı hedefleyen AYD planı, AB’nin yeni büyüme stratejisi olarak lanse edilmektedir. Plan 2050 yılına kadar üye ülkelerin karbon nötr olması için yol haritasını genel bir çerçeve içinde çizerken, bu hedefe ulaşmak için eylem planın içeriği konusunu 2020 yılı içinde tamamlamayı öngörmektedir. Mevcut yol haritası içerisinde, halihazırda alınan 2030 ve 2050 emisyon hedefleri haricinde, adil dönüşüm mekanizmasının oluşturulması ve 100 milyar euroluk adil geçiş fonunun (just transition fund) bu amaç için hazırlanması gibi somut kararlar yer almaktadır.

Avrupa Komisyonu, hedeflenen dönüşümün nasıl sağlanacağı konusunda çalışmalarını sürdürmektedir. 2020 yılının başlarında alınmış olan siyasi kararları hukuki bir yükümlüğe dönüştürecek bir iklim yasası, ülkelerin Nationally Determined Contributions (NDC- Ulusal Katkı Beyanları) planlarının belirlenen yeşil düzen anlaşmasına göre hazırlanması, yine yeşil düzene uyarlanacak şekilde oluşturulacak yeni eylem planında daha önceden belirlenmiş olan yenilenebilir enerji, enerji verimliliği gibi hedeflerin yeniden belirlenmesi, Avrupa Emisyon Ticareti Sistemi olan EU ETS’ye dahil olacak yeni sektörlerin ve faaliyetlerin saptanması, yeni sanayi stratejisi ve döngüsel ekonomiye geçiş eylem planı, tarım politikasında tarladan sofraya stratejisi (farm to fork) ve karbon sınır düzenleme uygulaması gibi bir çok önemli ve tartışmalı konu AB’nin çalışma alanlarını kapsamaktadır.

Green New Deal, Avrupa Birliği’nin daha önceki enerji politikalarına göre sadece iklim değişikliği açısından yetinmeyip, biyolojik çeşitlilikten, atık ve hava kirliliğine kadar tüm çevre konularını önceleyip, döngüsel bir ekonomik model ile kirliliği azaltacak ve kaynakların verimli kullanımını artıracak eylemler içeren bir yol haritası sunmaktadır.2030 ve 2050 hedefi olarak bu seviyede bir azaltım ve dönüşüm programı sunan herhangi bir ülkenin ya da bloğun bulunmaması, iklimle mücadeleyi sadece kendi coğrafyasıyla sınırlı tutmayıp, aldığı yeni kararlarla konuyu küresel ölçekte bir eylem haline dönüştürme potansiyeli Avrupa Yeşil Düzen’in önemini bir kez daha vurgulamaktadır.

Avrupa Komisyonu, önümüzdeki yıldan itibaren altyapısı oluşturulacak böylesi bir dönüşümün 25 yıl gibi uzun dönemli bir strateji ile ancak karbon nötr bir Avrupa yaratılabileceğini belirtmektedir. Bu şekildeki bir köklü dönüşümün nasıl başarılacağı noktasında, AYD’deki içeriğe bakarak, şu üç unsurun önemli olacağı söylenmektedir: Planın adil dönüşüm ayağı, endüstriyel politika ayağı ve yatırım-finansman ayağı.

Avrupa Birliği dış ticaret ve uluslararası yatırım ve finansman politikalarında da büyük değişiklikleri öngörmektedir. Son olarak bu değişiklikler şu alt başlıklarla sıralanabilir;

1- Paris Anlaşması’nı onaylamayan ülkelerle yeni serbest ticaret anlaşmasının yapılmaması
2- Karbon sınır düzenleme mekanizması (carbon border adjustment mechanism)
3- Finansman sağlama
4- Standartlar ve eko-etiketleme

Avrupa Yeşil Düzeni, yeni dünya düzeninde iklim krizi ciddi bir sorun olarak görülüp, tüm dünyada dönüşüme yol açacak şekilde geliştiğinde başarılı olabilecektir.