44-ELEKTRİKLİ ULAŞIM

Günümüzde temiz enerjiye yönelim ile birlikte yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı ciddi oranlarda artmış, ve bu temiz enerji kaynakları fosil yakıtlı kaynakları geride bırakan ve gelişimine devam eden bir konuma gelmiştir. Bu dönüşüm kullandığımız elektrikten, ısınmaya, ulaşıma kadar her tür enerji alanına yansımaktadır. Bu doğrultuda elektrikli ulaşım da günden güne hayatlarımızın bir parçası olacak şekilde gelişmektedir.

Elektrikli araçların kullanımının artmasıyla içten yanmalı motorların neden olduğu hava kirliliğinin önüne geçilecek, bu motorlardan kaynaklı karbon salımı da kaydadeğer miktarda azalacaktır. Yakın zamanda tecrübe edilen Covid-19 salgınıyla birlikte hükümetlerin getirdiği kısıtlayıcı önlemler karbon salımında %17 düşüş yaşanmasına neden olmuştur. Bu düşüşün yaklaşık yarısının motorlu araç kullanmadaki azalmadan kaynaklandığı düşünülmektedir. Bu örnek, elektrikli ulaşıma geçilmesinin ne kadar çarpıcı sonuçlar doğuracağının bir göstergesidir.

IEA’nin 2020 yılında yayınladığı rapora göre 2010’da dünya üzerinde sadece 17,000 elektrikli araç varken, 2019 itibariyle bu sayı 7.2 milyona ulaşmıştır. Bu rakamın 2030 yılı itibariyle, ‘’Sürdürülebilir Gelişim Senaryosu’’na göre yaklaşık 30 misli artarak dünya üzerindeki toplam elektrikli araç sayısının 245 milyona ulaşacağı düşünülmektedir.

An itibariyle toplamın büyük bir kısmı; %47’si Çin Halk Cumhuriyetinde bulunmaktadır. Çin’in yanı sıra ABD, Norveç, Almanya bu konuda öncü ülkelerdir. Norveç’te elektrikli araçların Pazar payı %50’nin üzerindedir. Almanya’da elektrikli araçlara yönelik teşviğini iki katına çıkarmış ayrıca tüm akaryakıt istasyonlarına şarj ünitesi koymayı zorunlu hale getirmiştir. Bu rakamlardan da anlaşılacağı üzere dünyada bu konudaki dönüşüm, küresel ısınma, çevre konularının ağırlık kazanmasıyla ülkelerin bu konuda teşvik destek mekanizmaları da ortaya koymalarıyla hız kazanmış durumdadır ve daha da ivmelenmesi beklenmektedir.

Günümüzde neredeyse tüm otomobil şirketleri elektrikli araç üretmeye başlamış, bu da elektrikli araçtaki rekabeti arttırmış, gelişimi de hızlandırmıştır. Elektrikli araçlara erişimde en temel sıkıntılardan biri olarak görülen batarya maliyeti de giderek azalmakta, menzil sorununun önemli gelişme kaydedilmesi ve elektrikli şarj istasyonlarının artmasıyla da konuyla ilgili talep giderek artmaktadır.

Elektrikli Ulaşımın Avantajları ve Dezavantajları

Avantajları

· Fosil yakıtların oluşturduğu hava kirliliğinin ve karbon salımının azalmasına katkı
· Dönüşüm ekonomisine katkı
· Daha kalifiye bir işgücü oluşturulmasına katkı
· Petrol bağımlılığının azalmasına katkı
· Gürültü kirliliğinin azalması
· Düşük yakıt ve işletme maliyetleri

Dezavantajları

· Yüksek üretim maliyetleri
· Kamusal alanlarda şarj istasyonu alt yapısının kısıtlı olması
· Kısıtlı yedek parça ulaşımı
· Bataryaların maliyeti

Türkiye

Ülkemizde elektrikli ulaşım konusundaki gelişmeler daha ağır ancak yine de kaydadeğerdir. Güçlü teşvik ve destek mekanizmalarının varlığı, elektrikli araç piyasasının gelişimi için çok kritiktir. TEHAD verilerine göre 2019 yılı itibariyle 1500’e ulaşan elektrikli araç sayısı önümüzdeki 5 sene içinde temiz enerji ekosisteminin politik, ekonomik ve piyasa bazlı boyutlarda gelişimiyle katlayarak artacaktır. 2030’da Türkiye’de satılan araçların %29’unun elektrikli araç olması bekleniyor. 2030’da Türkiye’de elektrikli araç sayısının 2.2 milyon olması beklenmektedir. Bu doğrultuda elektrik şebekesinin bu kapasitede gerekli şarj istasyonu gereksinimi kaldırabilmesi için 10 yılda 3 milyar dolar yatırım yapılması gerekmektedir. Bu toplam yatırımın 2 milyarlık kısmının dağıtım şirketlerine, geri kalanının belediyeler ve elektrikli araç pazarındaki diğer şirketlere ait olacağı düşünülmektedir.

Türkiye’nin yerli araç projesi olan TOGG’un elektrikli araç olarak planlanması ülkemiz adına buna verilen önemi simgeleyen dikkat çekici bir adımdır. TOGG ile birlikte Türkiye’de de dönüşüm hızının artması beklenmektedir. Yanı sıra, toplu taşımada da elektrikli ulaşımdan yana gelişmeler olmaktadır. Türkiye geneli toplu ulaşım sisteminde bugüne kadar gerçekleştirilen elektrikli otobüs alım ihalelerinde toplamda 32 adedi troleybüs olmak üzere, 119 adet elektrikli toplu ulaşım aracı 8 belediye tarafından ihale edilmiştir.